ΑΓΙΟΣ ΒΛΑΣΙΟΣ

Η: Ενα μρος που η ψυχ της Ελλδας ακμη ζει.

Απ το βιβλο "Η δικ μου Ελλδα" του βαρ Παπαδπουλου Σμουελσεν.
Μετφραση απ τα νορβηγικ στα ελληνικ: Κυριακ Παπαδοπολου Σμουελσεν

 

«Ιρβαρ, ρβαρ! Καλς ορσατε!» Εναι ο γρος ιερας του χωριο, ο παππα-Γιργης που με φωνζει καθς φτνω στην πλατεα, τπο συνντησης και καρδι του χωριο. Δυσκολεεται λγο να προφρει το νομα βαρ σωστ, αλλ χαμογελ και απλνει τα χρια του. Εχεται σε μνα και την υπλοιπη οικογνεια το καλς ρισες. Κι εγ απαντ, πως εναι το θιμο, τι χαρομαι που τον βρσκω καλ. Με προσκαλε να καθσω στο μικρ τραπζι στο υπαθριο καφενεο που κθεται μαζ με μερικος απ τους γρους του χωριο. Κθονται και παρακολουθον σα συμβανουν γρω τους και ανταλλσσουν να. Με ρωτ τι θλω να πιω, θλω ρακ, μπρα, λεμονδα καφ; Παραγγλνει και με ρωτ πς εναι η ζω στη Νορβηγα και πσο κροκνει εκε τρα.

Οι κτοικοι μας γνωρζουν μετ απ πολλ χρνια επισκψεων. Εγ, η ελληνδα γυνακα μου η Κυριακ και τα δυο μας αγρια ο Νικολι και ο Αντρας χουμε γνει σιγ-σιγ να μνιμο κομμτι της καλοκαιρινς εικνας του χωριο. Κποια χρματα που κληρονομσαμε απ τον πεθερ μου, μας δωσαν πριν μερικ χρνια τη δυναττητα να πραγματοποισουμε το νειρ μας για να δικ μας σπτι στην Ελλδα. Το πρτο ερτημα που μας γεννθηκε ταν σε ποιο μρος της χρας θα θλαμε να εγκατασταθομε. Δεν θλαμε να μενουμε σε μια μεγαλοπολη. Τα λλα κριτρια που βλαμε ταν τι δεν θα πρεπε να εναι τουριστικ μρος, το καλτερο θα ταν να μικρ χωρι που κανες θα μποροσε να ζσει μα ρεμη ζω. Το μρος θα πρεπε να διαθτει τα εντελς απαρατητα μαγαζι, τουλχιστον να φορνο και να μπακλικο. Θα πρεπε να χουμε θα προς τη θλασσα και δυναττητα πρσβασης στο χωρι με αυτοκνητο απ τη Νορβηγα. Και ββαια το σπτι θα πρεπε να ταιριζει στο πορτοφλι μας. Αυτ και λλα πολλ τα βρκαμε στον γιο Βλσιο. Βρκαμε να τριροφο σπτι που χρηζε γερς επισκευς, τσσερα λεπτ περπτημα απ την πλατεα του χωριο. Στο μικρ οικπεδο μπροστ απ το σπτι υπρχαν διφορα οπωροφρα δντρα: πορτοκαλι, λεμονι, καρυδι και συκι, και ββαια δεν πρπει να παραλεψουμε την κληματαρι που με το φλλωμ της σχηματζει να σκιερ σκπασμα πνω απ τη μικρ αυλ που καθμαστε συχν και απολαμβνουμε τη θα προς το Αιγαο πλαγος που βρσκεται χαμηλτερα.
λοι σταματον και μας καλωσορζουν, και κθε φορ απαντμε, πως απαιτε το θιμο «καλς σας βρκαμε, εναι ευχριστο που σας βρσκουμε σε καλ υγεα.»
Δεν χει περσει πολλ ρα απ ττε που φτσαμε στο σπτι και να σου η Ευρυδκη, η πιο κοντιν μας γειτνισσα, ρχεται με αυγ, φροτα, λδι και ντομτες, τσι για να χουμε κτι για αρχ. Ξρουμε απ περα τι θα επακολουθσουν και λλα αργτερα.
Η Ευρυδκη και ο ντρας της ο γγελος δεν χουν πολλ χρματα, αλλ, πως οι περισστεροι φρουτοπαραγωγο εδ, εναι αυτρκεις. Παργουν το δικ τους λδι, κι επσης χουν κτες και λγες κατσκες που δνουν γλα για την παραγωγ τυριο και κρας για κποια μεσημεριαν γεματα. πως οι περισστεροι λλοι φτιχνουν και το δικ τους κρασ και τα δικ τους οινοπνευματδη μνοι τους. Δεν υπρχει καμα απαγρευση για κτι ττοιο στην Ελλδα.

Το νομα του χωριο «γιος Βλσιος» προρχεται απ μα απ τις εκκλησες του χωριο που εναι αφιερωμνη στον γιο Βλσιο, ναν γιο που ζησε τον 4ο αινα. Ο Βλσιος ταν επσκοπος Σεβστειας (πρην Αρμενα, σμερα να τμμα της Τουρκας) που κατοικοσε μσα σε μα σπηλι. ταν μεταξ λλων γνωστς και για το τι μποροσε να εξημερνει γρια ζα.
Κθε ορθδοξη εκκλησα εναι αφιερωμνη σε ναν απ τους αναρθμητους αγους που υπρχουν, και με αυτν τον τρπο συνεχζεται η παρδοση απ την αρχαιτητα που κθε νας ταν αφιερωμνος σε κποιο επιλεγμνο θε.
Ο γιος της κθε εκκλησας γιορτζεται με πανηγρι τη μρα της γιορτς του. Ο γιος Βλσιος γιορτζει στις 11 Φεβρουαρου και το χωρι θα πρεπε κανονικ να διοργαννει το πανηγρι του ττε. Αλλ το Φεβρουριο κνει κρο και υπρχει μεγλη πιθαντητα βροχς, ναι, αν εναι κανες ιδιατερα τυχος μπορε και να χιονζει. Γι’ αυτ και το πανηγρι γνεται το καλοκαρι. Υπρχει να μικρ εξωκκλσι περπου να χιλιμετρο βρεια απ τον γιο Βλσιο στο νεκροταφεο του χωριο, που δικαιολογε το λθος χρνο για τη διοργνωση του πανηγυριο. Το εξωκκλσι εναι αφιερωμνο στην Αγα Παρασκευ που γιορτζει στις 26 Ιουλου. Η Παρασκευ γεννθηκε στη Ρμη περπου το τος 140 απ Ελληνες γονες. 30 χρνια
αργτερα πθανε με μαρτυρικ θνατο, αφο εχε ομολογσει την πστη της σαν χριστιαν. Εκτς απ αυτ το εξωκκλσι υπρχει ακμη να ενμισι χιλιμετρο πιο κτω απ το χωρι. Αυτ εναι αφιερωμνο στην Αγα Μαρνα που γιορτζει μια βδομδα πριν στις 17 Ιουλου. Φυσικ και αυτ η μρα γιορτζεται.
Ο γιορτασμς της Αγας Μαρνας αρχζει με λους στο χωρι φορντας τα πιο καλ τους ροχα, να πηγανουν για προσκνημα στο μικρ εξωκκλσι. Εκτς απ τον διο τον παππ του χωριο προσκαλονται λλοι δο παππδες απ γειτονικ χωρι, πως αρμζει στο γιορτασμ ενς απ τους αγους του χωριο.
Το μικρ εξωκκλσι δεν χωρει πολλος περισστερους εκτς απ τους παππδες. Γι’ αυτ οι περισστεροι απ τους κατοκους του χωριο χουν συγκεντρωθε στο παιθρο μαζ με τους κατοκους γειτονικν χωριν που θλουν να συμμετσχουν στο γιορτασμ. H συγκντρωση 300 ατμων καθιστ σχεδν αδνατο να κινηθε κανες στο μικρ χρο που φυλλοβλα δντρα συμπλκουν τα κλαδι τους και σχηματζουν μα προστατευτικ, δροσερ σκεπ. Στην κρη χει στηθε νας μικρς πγκος που πουλιονται παιχνδια για τα παιδι. Εδ μπορε κανες να αγορσει απ αθα παιχνδια και πολχρωμες μπλες ως και φλογρες και θορυβδη πλαστικ πλα.
ταν τελεισει η ακολουθα και οι παππδες χουν ευλογσει λους με αγιασμ, η συνοδεα παρνει το δρμο σιγ-σιγ προς τα πνω ακολουθντας το παλι πτρινο μονοπτι που ελσσεται ανμεσα απ θμνους, ελαινες και οπωροφρα δντρα.

Τα καφενεα, που λα μαζ εναι πντε, βγζουν ξω ,τι χουν και δεν χουν απ καρκλες και τραπζια. Τσσερα απ τα καφενεα περιβλλουν την κεντρικ πλατεα· το τελευταο βρσκεται σε μα λγο πιο μικρ πλατεα μερικ μτρα πιο κτω. Κθε καφενεο χει τη δικ του πελατεα, εν ο παππς γυρζει γρω-γρω. Μπορε να τον συναντσει κανες σε λα τα καφενεα και μ’ αυτ τον τρπο δεχνει τι ανκει σε λους.
Και οι δο πλατεες εναι πως οι περισστερες ελληνικς πλατεες στα χωρι ευλογημνες με να μεγλο πλτανο, ο οποος προσφρει σκι στους επισκπτες των καφενεων.

Εδ συγκεντρνονται λοιπν οι νθρωποι, εχονται ο νας στον λλον χρνια πολλ και παραγγλνουν ,τι το κθε καφενεο χει να προσφρει απ φαγητ, συνθως κοτπουλο κποιο λλο κρεατικ που χει παρασκευαστε σε μεγλες ποστητες ειδικ γι’ αυτ τη μρα. Απ ποτ μπορε κανες να διαλξει κυρως ανμεσα στη ρετσνα, τη μπρα και το ρακ. Αν θλει κανες να πιει κτι μη οινοπνευματδες, μπορε να διαλξει ανμεσα στην κκα-κλα σε να ελληνικ χυμ απ φροτο.
Επακολουθε επδειξη κυκλικν χορν. Φορντας τις μορφες τοπικς ενδυμασες τους οι μεγαλτεροι μαθητς δεχνουν τι μπορον να κνουν, και δεν εναι λγα αυτ που καταφρνουν. Τις τελευταες βραδις τους βλπαμε να κνουν πρβες ξω απ τον τοπικ μορφωτικ σλλογο. Με αυτ την επδειξη τελεινει η γιορτ για την Αγα Μαρνα, νας γιορτασμς που μλλον μπορε κανες να τον δει σαν προερτια για τη γιορτ που θα επακολουθσει εννι μρες αργτερα, το επσημο πανηγρι του χωριο. Ττε θα γιορτσουμε την Αγα Παρασκευ που αντικαθιστ τον γιο Βλσιο, τον γιο που δυστυχς γιορτζει σε μα μη ευνοκ ημερομηνα.
Ξαν οι κτοικοι πηγανουν προσκυνητς σε να μικρ εξωκκλσι. Και αυτ τη φορ συμμετχουν τρεις παππδες στην ακολουθα και πλι υπρχει η ευλογα με αγιασμ και η πληση παιχνιδιν στα παιδι.
Αφο επιστρψουν λοι, το χωρι παρνει μια ανσα, πριν αρχσει το πανηγρι για τα καλ.
Αυτ τη φορ λα γνονται στην κτω πλατεα που χει διακοσμηθε με ελληνικς σημαες για την περσταση. Καρκλες και τραπζια πλαισινουν τις κρες του χρου της γιορτς και νας φουριζος ιδιοκττης καφενεου κνει ,τι μπορε για να τους ικανοποισει λους.
Ο κοινοτρχης ρχεται, χτυπ το μικρφωνο και λει μερικ επσημα λγια για τη μρα. Μετ κθεται μαζ με τους μουσικος που εναι τοπικο οργανοπακτες που παζουν παραδοσιακ μουσικ. Το κυρως ργανο εναι το λαοτο, εν η σνθεση της ορχστρας αποτελεται ακμη απ το κλαρνο, μα παραλλαγ του κλαριντου για δημοτικ μουσικ, και απ την ππιζα, μα μεγλη ξλινη φλογρα.
Στην Ελλδα οι δημοτικο χορο αποτελον μρος της ζωντανς κουλτορας και εδ στον γιο Βλσιο σπνια χορεουν με κποιο λλο εδος μουσικς. Και τα παιδι και οι μεγαλτεροι μπανουν στο χορ. Χορεουν και κυκλικος χορος και ζεμπκικο που οι ντρες εντυπωσιζουν με τις ατομικς επιτεξεις τους. Σιγ-σιγ μπανουν και αρκετς γυνακες σ’ αυτ το χορ.
Σε αντθεση με τις φωτεινς νορβηγικς νχτες, η νχτα εδ εναι κατμαυρη και φωτζεται μνο απ λμπες και απ χαμογελαστ πρσωπα. Ακμη και τα μεσνυχτα κνει τση ζστη, που κανες αισθνεται καλτερα με κοντομνικη μπλοζα. Μα λλη διαφορ εναι τι τα παιδι, μικρ και μεγλα, εναι μαζ με τους μεγλους λη την ρα, ακμη και στο χορ. Μερικ τρχουν γρω-γρω μακρι απ τους γονες τους, αλλ κανες δεν ανησυχε. Εδ λοι αποτελον μρος μιας μεγλης οικογνειας, και αν κανες χρειαστε βοθεια, κποιος θα του την προσφρει. Η γιορτ εναι για λους και δεν υπρχει λγος να φγει κανες πριν χορτσει γλντι, και κανες ββαια δεν το κνει. Εναι νωρς το πρω, ταν τα τζιτζκια αντικαθιστον τους μουσικος, και εμες κουρασμνοι και ευχαριστημνοι ξεκινμε για το σπτι για να πμε για πνο.

Που μπορε κανες να βρει αυτ το μικρ, φιλικ και λγο αννυμο χωρι, τον γιο Βλσιο;
Βρσκεται στη χερσνησο του Πηλου που εξχει στο Αιγαο πλαγος, ανμεσα απ την Αθνα και τη Θεσσαλονκη, περπου 17 χλμ. απ την πλη του Βλου.
Η χερσνησος χει πρει το νομ της απ την οροσειρ του Πηλου που η ψηλτερη κορυφ υψνεται στα 1610 μτρα. Εδ υπρχει ακμη και να χιονοδρομικ κντρο.
Σμφωνα με τον μθο απ την αρχαιτητα, οι νθρωποι πστευαν τι σ’ αυτ την περιοχ ζοσαν οι Κνταυροι (απ τη μση και πνω νθρωποι και απ τη μση και κτω λογα).
Το βουν εναι ασβεστδες και πορδες και απορροφ τις βροχοπτσεις και τα νερ απ τα χινια που λεινουν, τα οποα αναβλζουν πιο κτω σαν καθαρ σαν κρσταλλο και κρο νερ. Το νερ ρει και κυλ σε ρυκια που δνουν ζω και αναβλζει απ βρσες και πηγς. Εδ οι πλαγις εναι πρσινες και χουν φθονη βλστηση λο το χρνο. να εξαιρετικ μρος για την καλλιργεια φροτων και λαχανικν. ρχονται νθρωποι απ μακρι για να προυν νερ απ τις βρσες των τοπικν χωριν.
Ο γιος Βλσιος βρσκεται σ’ αυτ το εφορο τοπο, σε να υψμετρο περπου 300 μτρων. νας δρμος στριφογυρζει μχρι εδ απ τον παραλιακ δρμο στη δυτικ πλευρ της χερσονσου. Η τοποθεσα χαρζει μα υπροχη θα προς το τοπο και το Αιγαο πλαγος πιο κτω.
Μνουν περπου 500 νθρωποι στο χωρι που μπορε κανες να βρει τρα ολκληρα μπακλικα, απ τα οποα το μεγαλτερο χει μα αρκετ καλ ποικιλα. Υπρχει επσης νας φορνος και να κρεοπωλεο, που ανογει κθε Παρασκευ και Σββατο. Ο κρεοπλης πουλ πρβατα και κατσκες που εκτρφει ο διος. Αν τον συναντσει κανες σε να απ τα καφενεα, δχεται πρθυμα παραγγελες για την επμενη φορ που θα εναι ανοιχτς. Φτιχνει φανταστικ λουκνικα με μπαχαρικ και ο πελτης μπορε μνος του να διαλξει ποιο κομμτι κρατος θα αλεστε για να γνει κιμς. Ο κιμς αλθεται, εν ο πελτης εναι παρν.
πως προαναφρθηκε, υπρχουν πντε καφενεα εδ. Υπρχει επσης μα ταβρνα αλλ εναι ανοιχτ μνο τα καλοκαρια και ττε μνο τα Σαββατοκριακα. Κρατιται στη ζω απ λληνες τουρστες που κνουν διακοπς στις παραλες πιο χαμηλ απ το χωρι. Πολλο ρχονται επσης απ το Βλο. Ξεφεγουν απ τη ζστη στην πλη για μερικς ρες για να απολασουν τον καθαρ αρα και τη θα που προσφρει ο γιος Βλσιος.
Κανες δεν ξρει με σιγουρι πσων ετν εναι το χωρι, ξρουν μνο τι εναι παλι χωρι. Σε κποια χωρι λγο πιο βρεια βρθηκαν χνη οικισμν που εναι τουλχιστον 8000 ετν.
Ο μηρος αναφρει τι οι κτοικοι της χερσονσου συμμετεχαν στον Τρωικ πλεμο, περπου χλια χρνια προ Χριστο. Αργτερα η περιοχ υπστη επιδρομς και κατοχς απ διφορους λαος, μεταξ των οποων ταν οι Σλβοι και οι Φργκοι. Το 1423 κατλαβαν την περιοχ οι Τορκοι και την κατεχαν ως το 1881, οπτε η τρτη εξγερση εναντον τους τελικ ταν επιτυχς.
Οι πιο παλιο οικισμο βρσκονται σε ορεινς περιοχς σε ασφαλ απσταση απ τους πειρατς που λυμανονταν τα παρλια για πολλος αινες. Οι παραλιακο οικισμο δεν εναι παλαιτεροι απ 300 χρνια.
Στο τοπο γρω απ τον γιο Βλσιο, πως και σε πολλ λλα μρη στο Πλιο, υπρχουν πεζολες κτισμνες στις πλαγις που δεχνουν τι οι νθρωποι εδ και πολ καιρ καλλιεργον αυτ τη γη. Η ελι ταν σως η σπουδαιτερη καλλιργεια μσα απ τους αινες ως τις μρες μας. Πριν το δετερο παγκσμιο πλεμο τα λιμνια του Πηλου ταν σημαντικ σημεα εξαγωγς του πολτιμου, χρυσο ελαιλαδου. Τρα η καλλιργεια των φροτων παζει λο και πιο σημαντικ ρλο. Αυτ που καλλιεργονται εναι κυρως βερκοκα, ροδκινα και νεκταρνια, αλλ υπρχουν επσης δαμσκηνα, μλα, αχλδια, εσπεριδοειδ και πολλ λλα στις πλαγις αυτς. Ακμη υπρχουν γριες συκις και καρυδις.
Συχν υπενθυμζεται το γεγονς τι ο γιος Βλσιος κτστηκε πολ πριν τα αυτοκνητα. Περιοχς που μπορε να φτσει κανες με αυτοκνητο εναι εδος σε λλειψη. Κατ να μεγλο μρος τα σπτια εναι συνδεμνα με πλακστρωτα καλντερμια που ταιριζουν ωραιτατα με τους ανθρπους και τα μουλρια, αλλ χι με τα σγχρονα μσα συγκοινωνας που εμς δεν μας λεπουν καθλου.
Απ την λλη πλευρ υπρχουν φθονα μικρ αυλκια. να πολπλοκο δκτυο μεταφρει νερ απ τις πλαγις που βρσκονται πιο ψηλ στα κτματα και στις καλλιεργσιμες εκτσεις πιο χαμηλ απ το χωρι. Τα αυλκια διακλαδζονται και το νερ κελαρζει στην κρη των μονοπατιν, ξεχειλζει στις αυλς, μπανει μσα απ σπτια και βγανει ξω απ τρπες στους πτρινους φρχτες. νας ντρας γυρνει γρω-γρω και κλενει μερικ απ τα κανλια, εν ταυτχρονα ανογει κποια λλα. Εναι η δουλει του. να μεγλο μρος της μρας το περν τριγυρζοντας στο χωρι και φροντζοντας λες οι περιοχς να παρνουν το μερδιο που τους αναλογε απ το ζωοδτρο νερ.

χει γμο στο χωρι. Η Ασπασα, κρη της Τολας και του Γιννη, θα παντρευτε το Δημτρη. λο το χωρι ρχεται για να συμμετχει. χουμε προσκληθε στο σπτι της μητρας της νφης δο μρες πριν απ το γμο. Εδ δεχνουν στην οικογνεια και στους φλους την προκα, που εναι τα πργματα που η νφη φρνει μαζ της στο γμο. Συχν εναι αντικεμενα που χουν συγκεντρωθε επ πολλ χρνια. Μαζ με τα δρα αποτελον ,τι χρειζεται για να στηθε το καινοριο σπιτικ.
Σμφωνα με την παρδοση η προκα μεταφρεται γρω-γρω στο χωρι για επδειξη. Γι’ αυτ το σκοπ χρειζονται κουβαλητς, πολλο κουβαλητς. Αυτς εναι και νας απ τους λγους που εμαστε εδ. τσι, αφο θαυμσουμε τα αντικεμενα απ κοντ, θα λβουμε κι εμες μρος στην πομπ.
Πριν το ξεκνημα σερβρονται μεζδες και ρακ ξω στην ταρτσα, εν τοπικο οργανοπακτες παζουν χορευτικος σκοπος. Λγοι εναι αυτο που αφνουν την ευκαιρα να πει χαμνη. Σντομα κκλοι απ ανθρπους που χορεουν κυματζουν γρω-γρω στην ταρτσα. Το κφι εναι στο αποκορφωμ του. Αργτερα οι διοι οργανοπακτες θα παζουν μουσικ κατ τη διρκεια της πομπς.
νας-νας μπανουμε στο σπτι για να προυμε κτι να κουβαλσουμε. Ακμη κι ο γιος μας ο Νικολι που ττε δεν ταν παραπνω απ 6 ετν, παρνει να χαλκι. πως κι εμες το θεωρε τιμ του. Παρνουμε πετστες, μαξιλρια, σεντνια, χαλι, τραπεζομντηλα και λλα, τα βζουμε στους μους μας και βγανουμε ξω για να γνουμε μρος της ακολουθας που δη ξετυλγεται σαν φδι στους δρμους του χωριο. Προπορεεται νας νος που κρατ ναν κκορα στολισμνο με να κκκινο φιγκο (σμβολο γονιμτητας) και να ταψ μπακλαβ, να γλυκ γεμτο καρδια και μλι που το κερνον στις μεγλες γιορτς. Μετ απ μα πορεα σε φιδωτ σχμα καταλγουμε στο σπτι που περιμνουν ο γαμπρς και η οικογνει του.
Ξαν μας σερβρουν μεζ και ρακ. Το γλντι συνεχζεται.

Πρασαν δο μρες. Πλι εμαστε καλεσμνοι στο σπτι της νφης και πλι συγκεντρωνμαστε στην ταρτσα που σερβρονται ρακ και διφοροι μεζδες. Τη νφη δεν τη βλπουμε. Εναι κλεισμνη μσα στο σπτι που γυνακες συγγενες με την οικογνεια τη βοηθον με το τελευταο στλισμα. Τελικ εμφανζεται με λη της την σπρη αγγελικ λμψη. Μαζ με τον πατρα της και τους οργανοπακτες θα οδηγσει τους παρευρισκμενους στην εκκλησα.
Εδ στκεται ο γαμπρς και περιμνει μαζ με τη συνοδεα του. Αφο χαιρετιστον, το νυφικ ζευγρι μπανει μαζ στην εκκλησα. Οι λλοι ακολουθομε. Η εκκλησα εναι φωτισμνη και στολισμνη με λουλοδια. Ο αρας εναι γεμτος θυμαμα. Οι νθρωποι φιλον τις εικνες, ανβουν κερι και τα τοποθετον στα μανουλια. Ο παππς στκεται χαμογελαστς πσω απ το τραπζι που βρσκονται τα απαρατητα του γμου και περιμνει. Η τελετ μπορε να αρχσει. Πρτα γνεται η τελετ του αρραβνα που ο παππς επαναλαμβνει τρεις φορς «Αρραβωνζεται ο δολος του Θεο Δημτριος την δολην του Θεο Ασπασαν». Στη συνχεια αντιστρφει τη σειρ και επαναλαμβνει 3 φορς «Αρραβωνζεται η δολη του Θεο Ασπασα τον δολον του Θεο Δημτριον». Κατπιν ο παππς περν τις βρες στα χρια τους και εννει το χρι της νφης με το χρι του γαμπρο.
Τρα πλον μπορε να αρχσει η τελετ του γμου. Ο παππς διαβζει απ το Ευαγγλιο και μετ το ζευγρι ασπζεται την Καιν Διαθκη. Οι κουμπροι στκονται πσω απ το ζευγρι με δο στφανα που εναι ενωμνα. Αυτ που συνβη στην τελετ του αρραβνα επαναλαμβνεται τρα, μνο που το κεμενο εναι λγο αλλαγμνο «Ο δολος του Θεο Δημτριος νυμφεεται την δολην του Θεο Ασπασαν» και το αντστροφο. Κθε φορ που το κεμενο διαβζεται, αλλζονται τα στφανα πνω απ τα κεφλια του ζευγαριο. Εναι σημαντικ να μην κοπε χαλσει το κορδνι ανμεσα απ τα στφανα. Αν συμβε αυτ, εναι κακ σημδι για το γμο. Κατπιν το ζευγρι πνει κρασ που το χει ευλογσει ο παππς και η τελετ τελεινει με το να γυρσει το ζευγρι και οι κουμπροι με τον παππ επικεφαλς τρεις φορς γρω απ το τραπζι που εναι ακουμπισμνα τα αντικεμενα που χρειζονται για το μυστριο.
Μλις βγομε απ την εκκλησα, αρχζει ο χορς. λο το χωρι συμμετχει συμπεριλαμβανμενου και του παππ, ο οποος οδηγε τον χορ με τις φιγορες που απαιτονται και δεχνει τι δεν εναι καννας αρχριος.

Οι νθρωποι στον γιο Βλσιο ξρουν να εκμεταλλεονται τις ευκαιρες που τους παρχονται για να γλεντον μαζ. Εμφανζονται συνχεια καινοριες δυναττητες. Δεν περνον δο βδομδες και μας ξανακαλον σε γμο.
Επειδ λοι γνωρζονται μεταξ τους στο χωρι, ακμη και οι κηδεες εναι να εδος δημσιας εκδλωσης. Εκτς απ την δια την κηδεα που γνεται μσα σε να εικοσιτετρωρο απ τη στιγμ του θαντου, γνονται πολλ μνημσυνα στη μνμη του αποθανντος. Το πρτο γνεται μλις τρεις μρες μετ την κηδεα, στη συνχεια επακολουθε να μετ εννι μρες, το επμενο μετ σαρντα μρες, μετ απ ξι μνες, να χρνο, και κατπιν μετ απ τρα χρνια. Μετ το μνημσυνο των τριν χρνων ποικλλει η συχντητα τλεσης μνημσυνων απ οικογνεια σε οικογνεια. Μερικο συνεχζουν να τελον μνημσυνα κθε τρα χρνια, λλοι αρκονται με κθε δκα χρνια. Σε λους σους παρνουν μρος στα μνημσυνα μοιρζονται κλλυβα, να γλυκ που αποτελεται απ βρασμνο σιτρι, ζχαρη και καννλα. Στο Νικολι το μεγλο μας γιο αρσουν πολ τα κλλυβα. τσι κθε φορ που χτυπ η καμπνα της εκκλησας εκτς απ τις καθορισμνες ρες για τον ρθρο και τον εσπεριν, τρχει στην εκκλησα. Σιγ-σιγ ο συχνς αυτς επισκπτης της εκκλησας γνεται φλος με τον παππ. ταν ο παππς τον ρωτ τι θα γνει ταν μεγαλσει, απαντ πιλτος, και προσθτει για να κρατσει τα προσχματα, παππς. Ο παππς βρσκει την ιδανικ λση, ταν του προτενει να γνει πρτα πιλτος, γιατ τσι θα εναι εκολο να πει στην Ελλδα και να γνει παππς.

Ο Βασλης Χατζπουλος εναι ο ιδιοκττης του μεγαλτερου παντοπωλεου, το οποο κατ να μεγλο μρος λειτουργε σαν το κεντρικ νευρικ σστημα του χωριο. λη η αλληλογραφα του χωριο παραδδεται εδ και ως το τλος της δεκαετας του 1990 ρχονταν εδ οι κτοικοι χωρς τηλφωνο στο σπτι για να τηλεφωνσουν. Τρα χει τοποθετηθε να τηλφωνο για το κοιν στην πλατεα του χωριο ακριβς ξω απ το παντοπωλεο, αλλ ακμη οι νθρωποι τηλεφωνον στο Βασλη, ταν θλουν να δσουν να μνυμα σε κποιον στο χωρι. Τα παιδι που βρσκονται στην πλατεα χρησιμεουν σαν αγγελιοφροι.
πως και τα λλα μαγαζι τσι και το δικ του εναι σε κεντρικ θση στην πλατεα. Απ δπλα βρσκεται να απ τα πιο πολυσχναστα καφενεα, που ανκει στον αδελφ του τον Νκο. Μνο μια πρτα χωρζει τα δο μαγαζι. Παλαιτερα ταν ο πατρας που δολευε τα μαγαζι. Τρα κθεται τον περισστερο καιρ ξω και κοιτζει τους γιους του που δουλεουν.
Ο Βασλης δεν πουλ μνο τρφιμα, σου προμηθεει το κθε τι. Αν χρειζεσαι ξλα για να κνεις κρεβατι για την κληματαρι, τσιμντο, τοβλα σως μμο, το μνο που χεις να κνεις εναι να τον ρωτσεις. Σου εξηγε πο μπορες να τα βρεις, ετε στο σπτι του ετε στην αποθκη. Σου δανεζει πρθυμα τα κλειδι και το καρτσι, αν τα χρειζεσαι. Την πληρωμ την κανονζουμε αργτερα. ταν αγορζουμε αναψυκτικ μπρα, δεν κρατ ποτ χρματα για τα μπουκλια, μας χει απλυτη εμπιστοσνη τι θα επιστρψουμε τα δεια μπουκλια.
Ο καιρς εδ περν πολ γργορα. ταν μετ απ τσσερις βδομδες εναι καιρς να επιστρψουμε στο σπτι μας, ο Βασλης μας φρνει να μπουκλι σπιτικ ρακ, λλοι μας φρνουν κρασ οζο και η Ευρυδκη ρχεται με δο γεμτους κουβδες με φροτα να χουμε για το δρμο.
λοι μας εχονται καλ ταξδι και καλς να ξαναρθομε του χρνου.

Σχεδν μετ απ να χρνο εμαστε πλι στον γιο Βλσιο. Εναι Απρλης κι λα τα οπωροφρα δντρα εναι ανθισμνα. Οι ροδακινις χρωματζουν τις πλαγις ροζ. Αλλο φγγει σε διφορες αποχρσεις του σπρου. Το χυμδες πρσινο δαφος εναι πιτσιλιστ με αναρθμητα αγριολολουδα. Ο ουρανς εναι γαλανς και το Αιγαο πλαγος λμπει στο μπλε αζορ.
χουμε επιστρψει για να λβουμε μρος στο γιορτασμ του Πσχα, τη μεγαλτερη γιορτ της Ελλδας.
Εναι περοδος νηστεας. Η Μεγλη Βδομδα μλις χει αρχσει. Δεν επιτρπεται να φει κανες οτε κρας οτε ψρι, αντθετα, τα θαλασσιν πως τα μδια και τα χταπδια, επιτρπονται. Αλλ οι περισστεροι αρκονται στα λαχανικ και στο ψωμ. Ο καννας λει τι πρπει κανες να νηστψει για σαρντα μρες, αλλ στις μρες μας λγοι εναι αυτο που νηστεουν περισστερο απ τη Μεγλη Βδομδα.

Τη Μεγλη Τετρτη γνεται η ακολουθα του Ευχελαου που λο το εκκλησασμα δχεται το γιο μρο. Τη Μεγλη Πμπτη κρεμται ο Ιησος -με τη μορφ μιας ξλινης μορφς- σ’ να σταυρ μσα στην εκκλησα. Τη Μεγλη Παρασκευ γνεται η Αποκαθλωση, ο παππς τυλγει τον Ιησο μσα σ’ να σεντνι και τον τοποθετε και πλι στο ιερ.
Πιο νωρς την δια μρα οι κτοικοι του χωριο φρνουν λουλοδια για να στολσουν τον Επιτφιο. Εναι τοποθετημνος μσα στον κυρως να, και μετ απ μερικς ρες στολισμο, παρουσιζεται σαν να ργο τχνης που λαμποκοπ απ ανταγειες χρωμτων. Οι ψαλμωδες στη διρκεια της ακολουθας του Επιτφιου εναι αργς και πνθιμες. Η ατμσφαιρα εναι φορτισμνη με λπη. Μετ την Αποκαθλωση τοποθετεται πνω στον Επιτφιο να κεντημνο κομμτι φασμα που απεικονζεται ο Ιησος στο νεκροκρβατο. Στη συνχεια ο Επιτφιος περιφρεται γρω-γρω στο χωρι σε αργ πομπ. ταν επιστρψει στην εσοδο της εκκλησας, τον σηκνουν τσι στε λο το εκκλησασμα να μπορσει να περσει απ κτω για να μπει μσα στο να που τελεινει η ακολουθα που κρατ τρεις ρες.

Η νχτα του Πσχα εναι το αποκορφωμα και το σημαντικτερο μρος της γιορτς. Και οι πιστο και αυτο που δεν ξρουν τι ακριβς πιστεουν και αυτο που δεν πιστεουν καθλου, λοι τους συμμετχουν. Φορντας τα γιορτιν τους ροχα και κρατντας απ να κερ φτνουν στην εκκλησα. Αυτο που ρχονται πρτοι βρσκουν θση μσα, οι λλοι συγκεντρνονται στο προαλιο. Και τα παιδι και οι μεγλοι εναι χαρομενοι. λοι γνωρζουν το τελετουργικ και ξρουν τι πρκειται να συμβε. ταν σβνουν τα φτα στην εκκλησα, ξρουν τι πλησιζει το αποκορφωμα της τελετς. Λγο πριν τα μεσνυχτα ο παππς ανβει δο κερι απ το καντλι που βρσκεται στην Αγα Τρπεζα, τη μοναδικ φλγα που ακμη καει. Μετ ψλνει προς το εκκλησασμα το «Δετε λβετε φως». Αυτο που στκονται πιο μπροστ ανβουν το κερ τους απ τη φλγα του κεριο του παππ. Κατπιν δνουν τη φλγα πιο πρα στους λλους και σντομα λη η εκκλησα και η πλατεα απ’ ξω εναι φωτισμνες απ αναμμνα κερι.
Ξρω τι πρκειται να γνει, γιατ εδ και πολλ χρνια γιορτζω το ελληνικ Πσχα στην ελληνορθδοξη εκκλησα στο σλο, αλλ δεν ξρω τποτε για τη χειρονομα που μου επιφυλσσει ο παππς. Στκομαι πσω-πσω στην εκκλησα, αλλ φανομαι λγω ψους. ταν ο παππς πλησιζει με το φως, λοι σοι εναι κοντ προσπαθον να φτσουν πρτοι τη φλγα. Αυτς σηκνει ψηλ το χρι, στε να μη μπορε να τον φτσει κανες. Προχωρ αργ-αργ μσα στην εκκλησα, ως του φτσει μπροστ μου. Χαμογελ καθς μου ανβει το κερ μου. Πριν προλβω να συνειδητοποισω τι χει συμβε, η εκκλησα εναι κατφωτη απ αναμμνα κερι και οι νθρωποι βγανουν ξω. Ακριβς τα μεσνυχτα ο παππς αναφωνε προς τους συγκεντρωμνους: «Χριστς ανστη» και το εκκλησασμα απαντ «Αληθς ανστη». Τα πυροτεχνματα κροταλζουν μσα στη νχτα, εν οι νθρωποι χαιρετιονται με το «Χριστς ανστη» και την απντηση «Αληθς ανστη» και δνουν ο νας στον λλον το φιλ της συμφιλωσης και της συγνμης.
Πολλο φεγουν τρα για να πνε στο σπτι και να φνε τη μαγειρτσα, μια σοπα που γνεται απ τα εντσθια του αρνιο που θα ψηθε στη σοβλα την επμενη μρα. Η νηστεα ληξε.
Οι πιο πιστο μνουν στην εκκλησα για να παρακολουθσουν το τελευταο μρος της λειτουργας, πριν πνε σπτι για να φνε τη μαγειρτσα. Τα κερι που ναψαν στην εκκλησα τα παρνουν μαζ τους. Με την κπνα του κεριο που ακμη καει σχεδιζουν να σταυρ στο υπρθυρο πνω απ την εσοδο του σπιτιο. Ο σταυρς θα ευλογε και θα προστατεει την οικογνεια λο το χρνο. ταν μπουν μσα, ανβουν το καντλι μπροστ στα εικονσματα με τη φλγα του κεριο.

Την επμενη μρα αναδονται μυρωδις αρνιν που ψνονται σε λο το χωρι. Σχεδν σε κθε κπο και σε κθε αυλ κθονται νθρωποι και γυρζουν μια σοβλα. Συνθως κθονται πολλο μαζ. Αυτ γνεται χι μνο γιατ χρειζονται πολλ χρια για το σοβλισμα αλλ και για την παρα, γιατ το σοβλισμα του αρνιο εναι μα αργ διαδικασα που κρατ πολλς ρες.
Αμφιβλλω αν υπρχει νας νθρωπος στον γιο Βλσιο σ’ ολκληρη την Ελλδα που δεν τρει αρν τη μρα του Πσχα. Κτι λλο θα ταν ανκουστο. να λλο πργμα που τργεται το Πσχα εναι τα αυγ. Τις τελευταες μρες πριν απ το Πσχα βφονται αυγ. Το κκκινο εναι το σωστ χρμα, αν και σιγ-σιγ χρησιμοποιονται και λλα χρματα. Μσα σε κθε σπτι υπρχουν καλαθκια γεμτα αυγ. Αρχικ τα αυγ ταν σμβολο γονιμτητας, τρα συμβολζουν το αμα του Χριστο. Αν κανες πει επσκεψη αυτς τις μρες, εναι σγουρο τι θα τον κερσουν αυγ και να κομμτι τσουρκι, το παραδοσιακ πασχαλιτικο γλυκ. Οι νθρωποι τσουγκρζουν αυγ και αυτς που χει το πιο γερ αυγ θεωρεται νικητς.

Μετ το παραδοσιακ πασχαλιτικο γεμα επακολουθε φυσικ γλντι. Η μουσικ ακογεται σ’ λο το χωρι ως αργ τη νχτα και ηχε ακμη στ’ αυτι μας, ταν μια-δυο μρες αργτερα επιστρφουμε στο σπτι μας στη Νορβηγα σε μια λλη πραγματικτητα και σε μια νοιξη που μλις χει κνει τα πρτα της δειλ βματα.

 

Back to BØKER        Back to AGIOS VLASIOS